برای در یافت نرم افزار هک سی دی و فیلترشکن سی دی ایمیل بزنید.

اتوماسیون یكی از دستاوردهای بزرگ و مهم فناوری بوده كه به نوبه خود نقش حائز اهمیتی در پیشرفت فناوری‌های نوین ایفا نموده است. در جهان امروز، اتوماسیون عرصه‌های مختلفی را تحت پوشش قرار می‌دهد. زندگی در خانه‌ها، رفت و آمد، ارتباطات، كار و پیشه و خلاصه بسیاری از بخش‌های زندگی انفرادی و اجتماعی انسان، تحت تأثیر اتوماسیون است. ایمنی، سهولت كار، آسایش و توسعه‌یافتگی نیروی انسانی، از دستاوردهای مفید اتوماسیون بوده‌اند. در دهه‌های اخیر، عرصه محیط‌زیست و منابع تجدید‌ناپذیر نیز از نفوذ اتوماسیون به دور نمانده است. صرفه‌جویی در مصرف انرژی، به عنوان یكی از اهداف مهم و ضروری اتوماسیون تلقی می‌شود. ژان ‌ژاك روسو در اهمیت موضوع گفته است: « صرفه‌جویی خود یك نوع درآمد است نقش انسان در مصرف نامطلوب انرژی انسان به طور مستقیم و یا غیرمستقیم در مصرف نامطلوب و بی‌رویه انرژی تأثیر دارد. این اثر می‌تواند به طور آگاهانه و یا ناآگاهانه باشد، ولی در هر حال عامل مهمی در این زمینه است. انسان در شرایط مصرف‌گرایی، به استفاده بیش از حد از اشیای پیرامون خود تمایل دارد و گاهی بدون اندیشیدن به سرانجام منابع در اختیار خود و اغلب بدون تفكر در خصوص عواقب استفاده بیش از اندازه، آنها را مصرف می‌كند. انرژی و منابع آن یكی از مواهبی است كه از گزند مصرف‌گرایی انسان به دور نبوده است. امروزه منابع انرژی سهل‌الوصول و تجدید‌ناپذیر رو به اتمام گذاشته‌اند. از سوی دیگر، مصرف بی‌رویه آنها زیان‌هایی را متوجه محیط‌زیست ساخته است. به همین دلیل در دهه‌های اخیر، زنگ خطر این مصرف‌گرایی به صدا درآمد تا جایی كه بحث انرژی و محیط‌زیست به مهمترین دغدغه بشریت تبدیل شده است. اما شرایطی نیز وجود دارد كه باعث مصرف نامطلوب انرژی به طور ناآگاهانه و غیرمستقیم می‌شود. در واقع، در كنار كنترل عوامل مستقیم و آگاهانه و پیگیری آن، باید تلاش‌هایی نیز در زمینه حذف عوامل ناآگاهانه، به طور جدی انجام گیرد. از یاد نبریم كه سرمنشأی تمام این عوامل به خود انسان بر می‌گردد و در واقع، برخی از ضعف‌های انسان باعث بروز چنین عواملی می‌شود. در صنعت امروز جهان (و حتی در زندگی روزمره)، فناوری‌های پیشرفته‌ای برای انجام وظایف پیچیده به كار گرفته می‌شوند. این پیچیدگی‌ها سبب شده‌اند كه شاخص‌های گوناگون و متعددی در رویه‌های كنترل سیستم‌ها دخیل باشند تا جایی كه نظارت انسانی توانایی بررسی و هدایت آنها را ندارد. در واقع، ضعف‌هایی مانند دقت پایین، سرعت كم، خستگی‌پذیری و عواملی از این دست، قدرت انسان را برای شاخص‌های متنوع، محدود ساخته است. از طرفی، كارهای سخت و تكراری، علاوه بر اینكه مورد قبول انسان توسعه‌یافته نیست، عاملی در تقویت ضعف‌های او نیز به شمار می‌رود. با توجه به كاستی‌ها و ضعف‌های مذكور، كنترل بهینه یك سیستم مصرف‌كننده انرژی از توان انسان خارج است. در واقع، در شرایط و زمان‌های خاصی لازم است تا مصرف انرژی سیستم، قطع شده و یا به حداقل ممكن برسد. در چنین حالاتی، نظارت بر سیستم با در نظر گرفتن نیازهای كنترلی آن، احتیاج به روش‌های نوینی بدون دخالت انسان دارد. نقش اتوماسیون اتوماسیون می‌تواند در بسیاری از روندهای كنترلی به كار برده شود. نظارت، اندازه‌گیری و جمع‌آوری اطلاعات و از همه مهمتر، كنترل یك سیستم یا فرایند، از جمله فعالیت‌هایی هستند كه به نحو احسن از عهده روش‌ها و عناصر اتوماسیون برمی‌آیند. در یك رویه كنترلی، اطلاعات كار توسط عناصر اتوماسیون مانند حس‌كننده‌ها و مبدل‌ها جمع‌آوری می‌شوند. كنترل‌كننده اتوماتیك با تكیه بر برنامه از پیش تعیین شده، اطلاعات را پردازش می‌كند و در نهایت، اجزای عمل‌كننده، فرامین دریافت شده از كنترل‌كننده را به فعالیت اجرایی تبدیل می‌نمایند. به كمك اتوماسیون، تمام این مراحل در سریعترین مدت و با بیشترین دقت انجام می‌گیرند و فاصله زمانی بین مشاهده شرایط كار تا انجام تغییرات به حداقل ممكن می‌رسد. در این بین اگر منطق كنترل، به طور مناسب و بهینه طراحی شده باشد، بهینه‌ترین نتایج از بیشترین داده‌ها حاصل خواهد آمد. همان گونه كه مشاهده می‌شود، اگر این رویه كنترل به طور دائمی انجام گیرد، بسیاری از زمان‌های مصرف نامطلوب انرژی حذف شده و یا به حداقل می‌رسد. ضمن اینكه در صورت استفاده از انسان برای این قبیل كارهای تكراری و خسته‌كننده، اثر روانی آن امكان خطای انسانی را افزایش می‌دهد. مثال‌های فراوانی در زمینه مزایای اتوماسیون در حذف عوامل مؤثر بر مصرف نامطلوب انرژی وجود دارد. نظارت بر دمای یك دیگ بخار، گیربكس اتوماتیك یك خودرو، كنترل روشنایی معابر یك شهر متناسب با میزان نور موجود، فرایند‌های پتروشیمی و مانند آن، از نمونه‌های متداول این موضوع هستند. به عنوان نمونه، الكتروموتور سه‌فاز یكی از پرمصرف‌ترین عناصری است كه در كاربردهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرد و عامل اصلی مصرف انرژی الكتریكی است. معمولاً این موتورها در ساعات زیادی از شبانه‌روز مشغول كار هستند. بنابراین كنترل مصرف انرژی این عناصر الكتریكی، تأثیر به سزایی در صرفه‌جویی انرژی دارد. امروزه تابلوهای هوشمند می‌توانند به كمك روش‌های خودكار، صرفه‌جویی‌های قابل ملاحظه‌ای (5% تا 50%) را در مصرف انرژی این موتورها به وجود آورند. از یاد نبردیم چنین كنترل‌هایی بدون استفاده از اتوماسیون امكان‌پذیر نیست. نتیجه اتوماسیون توانسته بسیاری از مشكلات ناشی از صنعتی ‌شدن و زندگی ماشینی را برطرف كند؛ كارهای سخت و تكراری را به حداقل برساند؛ هزینه‌ها و آلودگی‌های حاصل از مصرف نامطلوب انرژی را تحت كنترل درآورد و خلاصه مزایای فراوانی كه از حوصله این مقاله خارج است. آلبرت آینشتاین در مورد اتوماسیون گفته است:« هر گاه ما با امید به شكل اشیای آینده بنگریم، می‌توانیم اتوماسیون را همچون بزرگترین موهبتی كه بشر تاكنون شناخته ‌است، در نظر آوریم». یك نكته را در انتها باید مد‌نظر قرار داد: استفاده از اتوماسیون باید متناسب با كاربرد مورد نظر انجام گیرد. باید تمام شرایط را در هنگام انتخاب روش و عناصر اتوماسیون به حساب آورد. گاهی پیش می‌آید كه به كارگیری بیش از اندازه روش‌های اتوماتیك، خود عاملی در افزایش مصرف انرژی است. بنابراین خوب است در استفاده از اتوماسیون حالت بهینه را در نظر بگیریم.

مدیریت بهره وری و كیفیت 

بهزاد امیرحسینی

استمرار بقا مهم ترین نیاز كلیه موجودات زنده و سازمانهاست . زیرا تنها در سایه برقراری و استمرار بقا است كه می توان در جهت رسیدن به اهداف و اجرای ماموریتهاتلاش كرد. نكته جالب توجه آن كه موضوع بقا تنها به سازمانهای هدفمند، پویا و درتعامل با محیط اختصاص ندارد. بلكه سازمانهایی هم كه در طول زمان علت وجودیشان منتفی شده و یا اهداف و ماموریتهای خود را فراموش و یا گم كرده اند نیز، بقا را جایگزین علت وجودی منتفی شده و یا اهداف فراموش شده خود كرده و با تمام قوا در این راه (بقابرای بقا) می كوشند. البته اینگونه سازمانها در انتهای راه خود قرار داشته و در آینده ای نزدیك در صورت حذف حمایت دولتها، سریعا متلاشی شده و از بین خواهند رفت وبه همین دلیل موضوع این بحث ، قرار ندارند. لكن امروزه شانس بقای سازمانهای پویا و درتعامل با محیط نیز (به علت بروز شرایط شدیدا رقابتی و دشوار محیطی ) در مقایسه باگذشته به شدت كاهش یافته و در معرض خطرات بیشتری قرار گرفته است و اینگونه سازمانها نیز برای حفظ بقا و جایگاه خود ضروری است ، ضمن پیش بینی صحیح تحولات آینده (كه لزوما ادامه گذشته نخواهند بود) و متناسب با تحولات پیش بینی شده و رخ داده ، سازماندهی و روشهای اجرایی و عملیاتی و حتی در صورت لزوم ،ماموریتهای خود را طی روندی دائمی ، بازنگری و بهنگام سازند.

سازمانهای موفق در برابر تهدیدهای ضعیف از طریق برنامه ریزیهای تاكتیكی و دربرابر تهدیدهای قوی از طریق برنامه ریزیهای استراتژیك از خود عكس العمل نشان داده وآماده رویارویی و غلبه بر تهدید و حتی الامكان تبدیل آن به فرصت می شوند.

شرایط شدیدا رقابتی موجود، كه غالبا سازمانها را علاوه بر رقبای شناخته شده درمقابل رقبایی قرار می دهد كه حضورشان قابل پیش بینی نیست ، قطعا تهدیدی بسیار قوی به شمار می رود كه جز با برنامه ریزیهای استراتژیك قدرتمند، نمی توان با آن مقابله كرد.برنامه هایی استراتژیك ، نظیر تغییر در سیاستها، تغییر در اهداف و تجدید ساختارسازمانی .

مدیریت بهره وری و كیفیت 

مدیریت بهره وری و كیفیت برنامه ای استراتژیك است كه با بهره گیری از آخرین نتایج علوم انسانی و علوم فنی و انسجام موفقیت آمیز آنها توانسته خود را به عنوان فرآیندی نوآورانه و خلاق و مستمر معرفی و عرضه كند كه (در صورت استفاده صحیح و متناسب با ویژگیهای سازمانهای مختلف از آن ) می تواند پاسخگوی نیاز سازمانها به بقا و یاحداقل ، افزایش دهنده ضریب اطمینان آنها به بقا و رشد باشد.

البته چنانچه بهبود بهره وری و كیفیت نیازمند انجام تغییرات اساسی در سازمان باشد(كه غالبا هم به همین گونه است ) بدیهی است كه یك مدیریت تغییرات دقیق نیز مورد نیازخواهد بود تا امور به نحو مطلوب به سازمان برسند.

تعاریف مرتبط با بهره وری و كیفیت 

اگرچه تمایل به بهبود وضعیت و ارتقا سطح زندگی از زمان پیدایش بشر همواره درذات او وجود داشته و تنها موجود روی كره خاكی است كه روش زندگی اش هیچ گاه باگذشته اش یكسان نبوده و تاكنون همواره روندی تكاملی داشته است و این نشانه توجه عملی او به مفاهیمی نظیر كیفیت و بهره وری است .

لكن تعاریف موردنظر از واژه های كیفیت و بهره وری در ادبیات مدیریتی امروز (و ازجمله مقاله حاضر) مفاهیمی تكامل یافته از مقولاتی هستند كه پس از وقوع انقلاب صنعتی و به عنوان ابزارهایی برای رفع مشكلات سازمانها و كمك به رشد و تكامل آنهاساماندهی شده اند.

بهره وری : استفاده كارآمد و موثر از منابع ، در تولید محصولات و خدماتی است كه نیازهاو خواسته های استفاده كنندگان را تامین می كند. این مفهوم گسترده بهره وری ، ارتباطنزدیك آن را با كیفیت معلوم می كند. فرهنگ بهره وری نیز به عنوان فلسفه محوری سازمانها، به رفتار، ارزشها الگوهای كار شكل می دهد و هدف سازمان را برای ایجاد ارزش بیشتر از منابع در دسترس ، تامین نیازهای مشتریان ، توسعه روابط كاری ، هماهنگی بین مدیریت و نیروی كار و سهیم شدن عادلانه در دستاوردهای توسعه بهره وری ، بین مشتریان ، كارگران ، مدیران و سرمایه گذاران تامین می كند، هدف نهایی فرهنگ بهره وری بهبود كیفیت زندگی كاری و كیفیت خود زندگی است (ولی شركتها سازمانهای رفاهی نیستند) و این هدف را باید در محیط بازار و با رقابت شدید به دست آورند و برتری سازمانی كلیدی برای رسیدن به آن اهداف است ، بنابراین فرهنگ بهره وری باید سیستمی نهادینه را در خود جذب كند كه به صورت خودكار و پویا نسبت به تغییرات محیط و بازارعكس العمل نشان دهد.

كیفیت : نیز میزان انطباق محصولات یا خدمات را با معیارها، مشخصات و یا انتظارات برخاسته از ماهیت ، خصوصیات ، كاركردها، عملكرد و هزینه ها مشخص می كند،مدیریت كیفیت محصولات را با عیوب كمتر و هزینه های پایین تر تولید می كند و این به مفهوم بهبود بهره وری است خصوصا در شرایط فعلی كه بهبود در كیفیت و نیروی كاردیگر منحصر به عملیات ساخت نیست . همچنین بهبود بهره وری شامل استفاده از منابع و فرآیندهای با كیفیت بالا به منظور تولید ستانده هایی است كه كیفیت بهتر دارند، از این رو بهبود كیفیت به معنی بهبود بهره وری و بهبود بهره وری به مفهوم بهبود كیفیت است .

توضیح علت آنكه این دو سیستم سالهای نسبتا زیادی هم هدف ولی جدا از هم وتحت عناوینی غیر یكسان به فعالیت می پرداخته اند، آن است كه كیفیت (با وجود مفهوم گسترده و فراگیر مستتر در آن ) در ابتدای راه به دلیل نوپابودن و استفاده صرف از ابزار ساده و ابتدایی و یك سو نگر بازرسی (INSPECTION) و كنترل كیفیت آماری محصولات (SQC) تنها توانسته بود محدوده كوچك (كنترل كیفیت عملكرد تولیدات كارخانه ای ) راتحت پوشش خود قرار دهد و اصولا توجهی به دیگر بخشهای سازمان نداشت .پس ازچندی ، مسئولان علاقه مند و كارشناسان شاغل در بخشهای غیر از خط تولید كارخانه ها ویا سازمانهای ستادی كه خارج از حیطه توجه كیفیت (با مفهوم ابتدایی آن ) قرار گرفته بودند برای سروسامان دادن به اوضواع وعملا بهبود كیفیت كارهای خویش دست به كارتهیه ، تدوین و اجرای روشهایی شدند، كه نام بهره وری به خود گرفت و در ابتدا متقابلامسئولیت آن را تنها تحت پوشش در آوردن و بهبود بخشهایی از امور تلقی كردند كه خارج از حوزه كنترل كیفیت عملكرد محصولات كارخانه ای قرار گرفته بودند.

البته در گذر زمان و بلوغ تدریجی شیوه های مورد استفاده در سیستم كیفیت و نیز درسیستم بهره وری ، حیطه های تحت پوشش و بهره مند از منافع این دو سیستم ، آرام آرام وارد مرحله هم پوشانی شده و نهایتا به دلیل آنكه هر دو سیستم اهداف مشابهی را دنبال می كرده اند براساس منطق هم پایانی علمی ، این هم پوشانی به كلیه سطوح سازمان گسترش یافته و عملا امروزه دیگر فرآیندی را در سازمانها نمی توان یافت كه نتواند به طورهم زمان تحت پوشش بهره وری و كیفیت قرار گیرد.

در چنین شرایطی فلسفه استقلال تشكیلات عهده دار بهره وری ، و تشكیلات عهده داركیفیت ، مقبولیت و موضوعیت خود را از دست داده و ادامه وضع را به صورت عاملی ضد بهره وری و ضد كیفیت جلوه گر می سازد.در چنین شرایطی ، آخرین ماموریت مستقل تشكیلات بهره وری و نیز كیفیت را می توان ادغام و اتحاد با یكدیگر دانست تا ضمن ارتقابهره وری و كیفیت سازمان ، (از طریق حذف تشكیلات موازی ) در صورت مدیریت صحیح فرآیند وحدت ، باعث ایجاد سینرژی مثبت و از آن طریق افزایش مجدد بهره وری و كیفیت سازمان شوند.

تعریف جدید بهره وری و كیفیت 

بهره وری و كیفیت درواقع دو روی یك سكه اند و مفهوم آنها محدود به تولید كالای كارخانه ای نیست . بلكه در مفهومی وسیع تر كلیه فعالیتهای واحدهای صنعتی را از جمله فروش ، بازاریابی ، اداری مالی ، مهندسی ، و حتی وسیع تر از آن ، همه كار و فعالیتها در كل و یا جزء نظامها دربر می گیرد.

در تعریف جدید توجه به كیفیت اهمیت دارد، زیرا كیفیت بخش اساسی از بهره وری و درواقع عامل عمده آن است ، بخصوص اگر علاوه بر كیفیت محصولات ، به كیفیت كل كسب و كار و سیستم ها و عناصر تولید، راهبرد، سازماندهی ، افراد، تكنولوژی ، فرآیندهاو.... نیز اندیشیده شود.

چگونگی بهبود بهره وری و كیفیت 

بهبود در بهره وری و كیفیت به تصادف و یا از روی شانس حاصل نمی شود بلكه تماما نتیجه فرآیندی آگاهانه است یعنی در مدیریت بهره وری و كیفیت همواره بایدگلوگاهها و حوزه های امكان بهبود شناسایی شوند. لذا ضروری است سیستم های سازمانی و فضای عملیاتی لازم برای پیشبرد و تداوم پژوهش برای بهبود فراهم آید.

در این رابطه لازم به ذكر است كه ساماندهی و مدیریت فضای عملیاتی (رفتاری )منطقا، مهمترین عامل دررسیدن به بهره وری است ، چرا كه بسیاری از ابتكارهای خوب ،در مواجهه با فضای عملیاتی نامناسب بیش از هر عامل دیگر بی ثمر شده اند.

همچنین باید نگرشها و شایستگیهای لازم برای هریك از اعضا سازمان متناسب باشان و توان آنان از طریق آموزش صحیح و مدیریت منابع انسانی ایجاد شود،مكانیسم هایی برای به كارگیری تمام سطوح بهره وری و كیفیت اجرا شود، نظارت وارزیابی مداوم بر دستاوردهای بهره وری و كیفیت صورت پذیرد تا شناسایی حوزه هایی ممكن شود كه امكان بهبود بیشتر در آنها وجود دارد. و به طور خلاصه برای استمراربهبود باید یك سیستم مدیریت بهره وری و كیفیت وجود داشته باشد.

البته رسیدن به چشم انداز زیبای رشد و بقا كه به عنوان نتایج وحدت بخشهای بهره وری و كیفیت (به شرط اجرای صحیح فرآیند مدیریت بهره وری و كیفیت ) سعی درترسیم آن به عمل آمد و منطقا می بایست مورد علاقه و اهتمام تمامی طرفهای ذینفع سازمان قرار گیرد. نیازمند فراهم آوردن مقدماتی است كه به صورت خلاصه به معرفی آنهاپرداخته می شود:

1 - وجود اعتقاد منطقی و تعهد عملی در مدیریت ارشد سازمان به این نكته مهم واساسی كه نیل به اهداف چرخه بهبود بهره وری و كیفیت علاوه بر آنكه جزء اصلی ترین وظایف و مسئولیتهای مدیریت ارشد است همواره در اولویت اول سازمان نیز قرارخواهد داشت .

2 - مشخص كردن جایگاه فعلی وضعیت سازمان و فاصله آن با دورنمای مطلوب وترسیم شده .

3 - مشخص شدن طرفهای ذینفع سازمان و تعیین میزان علاقه مندی و توانایی هریك ازآنها در كمك به سازمان برای رسیدن به شرایط مطلوب .

4 - تدوین برنامه اجرایی واقع بینانه و متناسب با نقاط قوت و ضعف سازمان و به هنگام نگهداشتن آن از طریق مرور دائم برنامه و تاثیردادن بازخوردهای به وجود آمده در جهت تصحیح و تكمیل برنامه .

5 - ایجاد فضای عملیاتی لازم و ضروری برای پیشبرد اهداف برنامه و ایجاد پذیرش عمومی اصلاحات و تغییرات از طریق به اجرا درآوردن تدابیر مناسب و دارای پشتوانه ازجانب مدیریت ارشد.

منابع و ماخذ 

1 - كتاب مدیریت بهره وری و كیفیت . (برنامه مدولار) تهیه شده توسط سازمان بهره وری آسیایی و سازمان بین المللی كار. انتشارات بصیر، چاپ اول 1378.

2 - رافاتل اگوایو، آموزه های دكتر دمینگ ، مترجم : میترا تیموری . انتشارات آموزه ، چاپ اول 1378.

3 - آموخته های دوره كارشناسی ارشد مدیریت اجرایی و تجربیات شغلی حاصل از 14 سال تصدی مشاغل مدیریتی اجرایی و ستادی .

 

+ + نقش اتوماسیون در صرفه جویی انرژی+ عنوان مقاله : مدیریت بهره وری و كیفیت + برنامه ای برای ارائه خدمات به مشتریان+ کیفیت تهیه و تنظیم روح اله ترابی+ +

---

صفحات: 1 2 3